Veranderingen in gedwongen zorg

Het kan zijn dat mensen zichzelf of anderen iets dreigen aan te doen door een psychiatrische aandoening, een verstandelijke beperking of door dementie. Soms is dan verplichte zorg nodig.

Op 1 januari 2020 gaan twee nieuwe wetten in:

  • de Wet verplichte GGZ (Wvggz) voor verplichte zorg aan mensen met een psychiatrische aandoening;
  • de Wet Zorg en Dwang (WZD) voor verplichte zorg aan mensen met een verstandelijke beperking of dementie.

Deze wetten vervangen de wet Bijzondere Opname Psychiatrische Ziekenhuizen (Wet BOPZ).

De belangrijkste verandering is dat verplichte zorg niet altijd ook een verplichte opname is: thuis wonen en gedwongen behandeling krijgen is ook mogelijk. Er wordt zo veel mogelijk samen met degene die zorg nodig heeft bekeken wat er mogelijk is. Als iemand dat zelf niet goed kan beoordelen of als er veiligheidsrisico’s zijn dan beslissen de professionals wat er moet gebeuren.

In de Wet Verplichte GGZ krijgt de gemeente een grotere rol. Ook is in die wet geregeld dat u een melding kan maken als u zich zorgen maakt over iemand.

Melding psychische hulp (WvGGZ)

Vanaf 1 december kunnen inwoners en professionals die zich zorgen maken over iemand in hun omgeving terecht bij het Advies- en meldpunt verward gedrag.

Het Advies- en meldpunt is dagelijks bereikbaar tussen 08.30 en 23.00 uur via 088 – 933 55 00.

Wie het Advies- en meldpunt belt, krijgt advies. Als advies niet volstaat, wordt voor passende opvolging gezorgd. Per 1 januari kunnen inwoners en professionals hier ook melding doen in het kader van de Wet verplichte ggz (Wvggz).

Meer weten?

Onderstaand vindt u een aantal veel gestelde vragen en antwoorden.

Waarom melden?

Inwoners en professionals kunnen het nummer bellen als zij zich zorgen maken over iemand die verward gedrag vertoont. Het kan bijvoorbeeld gaan om een buurvrouw die al een tijd haar gordijnen dicht heeft. Of over een kennis die in een sociaal isolement is beland en zichzelf verwaarloost. Als een hulpverlener bekend is, kan deze natuurlijk beter direct gebeld worden.

Hoe werkt het Advies- en meldpunt?

De beller krijgt een ervaren hulpverlener aan de lijn. Deze geeft de beller advies, of zet de melding door naar de gemeente waar betrokkene woonachtig is. In het laatste geval zal de gemeente op korte termijn kijken welke ondersteuning nodig is in de specifieke situatie.

Waarom dit Advies- en meldpunt?

Gemeenten willen tijdig ondersteuning bieden aan kwetsbare mensen. Hierbij is vroegtijdig signaleren belangrijk. Om deze signalen op de juiste plek binnen te krijgen, is het Advies- en meldpunt in het leven geroepen. Op deze manier kunnen inwoners en professionals tijdig hun zorgen uiten en kan de gemeente, indien nodig, ondersteuning starten of zorgprofessionals inschakelen.

Wat gebeurt er als acuut gevaar dreigt?

In geval van een crisis, belt u 112. Na uw melding kan onmiddellijk verplichte psychische zorg worden ingezet. Dit gebeurt op basis van een medische verklaring van een psychiater. De burgemeester moet binnen 18 uur  na het inzetten van de verplichte zorg een crisismaatregel nemen.

Krijgt u als melder informatie over het verkennend onderzoek?

Wij kunnen u als melder niet informeren over de uitkomst van het verkennend onderzoek, tenzij u naaste familie of nauw verbonden bent met degene waar u over meldt. Bent u een naast familielid en nauw verbonden met betrokkene? Dan verneemt u van ons binnen 14 dagen de uitkomst van het verkennend onderzoek.

Als wij na het verkennend onderzoek géén reden zien om verplichte zorg aan te vragen bij de officier van justitie en u het niet eens bent met die uitkomst, hebt u wettelijk het recht dat  de officier van justitie de zaak toch onderzoekt. Als u geen naast familielid bent van de betrokkene, dan kunnen wij u niet over de uitkomst informeren.  

Wat betekent verplichte zorg voor de betrokkene?

Verplichte zorg wordt ingezet in de situatie dreigt dat iemand zichzelf of anderen ernstig nadeel toebrengt als gevolg van psychische problemen.

In deze situatie nemen andere besluiten over de persoon in kwestie. De betrokkene heeft het recht om zijn wensen te laten horen. Verplichte zorg kan in een instelling of thuis plaatsvinden. Betrokkene heeft recht op hulp van een patiëntenvertrouwenspersoon (pvp), iemand die in dienst is van de onafhankelijke Stichting PVP. Als hij dit wil, geeft de gemeente zijn contactgegevens door aan de Stichting PVP.

Crisismaatregel en het horen van betrokkene

Als iemand zichzelf of anderen ernstig nadeel dreigt toe te brengen, kan de burgemeester een crisismaatregel nemen. In de praktijk gebeurt dit als iemand door een psychiater van de crisisdienst is beoordeeld.

De psychiater waarschuwt de burgemeester. De crisismaatregel moet ingaan binnen 18 uur nadat verplichte zorg is ingezet. De psychiater stelt een medische verklaring op waarin hij de noodzaak van verplichte zorg onderbouwt. De burgemeester kan zo mogelijk de betrokkene laten horen.

Het horen is bedoeld om de betrokkene in de gelegenheid te stellen zijn visie te geven op de verplichte zorg. Het horen van betrokkene blijft achterwege als betrokkene niet gehoord wil worden, of wanneer die niet aanspreekbaar is.